વિસરાતી ગુજરાતી ભાષા અને અંગ્રેજીનું આક્રમણ

આજે કોઈ પણ ગુજરાતી પરિવારના ડ્રોઈંગ રૂમમાં બેસીને થોડી વાર વાતચીત સાંભળીએ, તો એક વાત તરત ધ્યાનમાં આવે છે—આપણી બોલચાલની ભાષા હવે ‘ગુજલિશ’ (Gujlish) બની ગઈ છે. બાળકોને “આભાર” કરતાં “થેંક યુ” અને “માફ કરજો” કરતાં “સોરી” કહેવું વધુ સહજ લાગે છે.

અંગ્રેજી શીખવું અને વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં ટકી રહેવું આજના સમયની જરૂરિયાત છે, પરંતુ શું તેના બદલામાં આપણે આપણી માતૃભાષાનો ભોગ આપી રહ્યા છીએ?

૧. ભાષા માત્ર શબ્દો નથી, સંસ્કૃતિ છે
ગુજરાતી ભાષામાં જે લાગણી, મીઠાશ અને સંવેદના છે, તે ભાષાંતરમાં ક્યારેય નથી આવતી. ‘વ્હાલ’, ‘હેત’, ‘લાગણી’ કે ‘ઓવારણાં’ જેવા શબ્દોનો અર્થ અંગ્રેજી ડિક્શનરીમાં શોધવો મુશ્કેલ છે. જ્યારે નવી પેઢી ગુજરાતી વાંચવાનું કે લખવાનું બંધ કરે છે, ત્યારે તે માત્ર એક ભાષા નથી ભૂલતી, પરંતુ પોતાના પૂર્વજોના સાહિત્ય, કહેવતો અને જીવનમૂલ્યોથી પણ દૂર થાય છે.

૨. બે પેઢી વચ્ચે વધતું અંતર (Generation Gap)
ઘણા ઘરોમાં આજે દાદા-દાદી અને પૌત્ર-પૌત્રી વચ્ચે સંવાદ ઓછો થતો જાય છે, કારણ કે બંનેની વિચારવાની અને બોલવાની ભાષા અલગ છે. વડીલોને અંગ્રેજીના અઘરા શબ્દો નથી સમજાતા, અને બાળકોને શુદ્ધ ગુજરાતી શબ્દો અજાણ્યા લાગે છે. ભાષાનો આ સેતુ નબળો પડવાથી પરિવારની આત્મીયતા પર પણ અસર પડે છે.

૩. વ્યવહાર અને વેપારમાં માતૃભાષાની તાકાત
ગુજરાતી પ્રજા વેપાર માટે જાણીતી છે. દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણે જઈએ, બે ગુજરાતી મળે એટલે તરત પોતાની ભાષામાં વાત શરૂ કરે છે અને એક અતૂટ વિશ્વાસ બંધાય છે. અંગ્રેજી તમને નોકરી અપાવી શકે છે, પણ માતૃભાષા તમને લોકોના હૃદય સુધી પહોંચાડે છે.

ઉકેલ શું છે?

અંગ્રેજીનો વિરોધ કરવાની જરૂર નથી, પણ ગુજરાતીનું ગૌરવ જાળવવાની જરૂર છે.
    • ઘરમાં બાળકો સાથે નિયમિત ગુજરાતીમાં વાત કરીએ.
    • તેમને ગુજરાતી વાર્તાઓ, જોડકણાં અને નાટકોનો પરિચય કરાવીએ.
    • બાળકોને શીખવીએ કે અંગ્રેજી એ ‘કૌશલ્ય’ (Skill) છે, જ્યારે ગુજરાતી આપણી ‘ઓળખ’ (Identity) છે.